Acceptatie
Verificatie, aan de hand van administratieve en fysieke controles, van de conformiteit van een collo radioactief afval met de toepasbare acceptatiecriteria.
Zie onze rubriek "Acceptatie".

Acceptatiecriteria (of specificaties)
Het document dat de vereisten formuleert ten opzichte van een producent van radioactief afval, tov een installatie, tov een procédé, tov een eindproduct en ten opzichte van de daaraan verbonden documentatie.
Zie onze rubriek "Acceptatiecriteria".

Achtergrondstraling, natuurlijke
Natuurlijke ioniserende straling, met inbegrip van kosmische straling en straling van natuurlijke radioactieve materialen.

Activering
Actie waardoor bepaalde nucleïden radioactief worden, in het bijzonder in materialen gebruikt voor de structuur van kernreactoren, door het bombarderen met neutronen of andere deeltjes.

Activiteit
Het aantal spontane desintegraties van het atoom in een hoeveelheid radioactieve stof per tijdseenheid. De activiteit wordt gemeten in becquerel, afgekort Bq. De vroeger gangbare eenheid was de curie, afgekort Ci.

Afscherming
Voorziening die wordt gebruikt voor de bescherming tegen een radioactieve bron of om de intensiteit ervan te verminderen.

Afvalcollo
Geheel bestaande uit de primaire verpakking en de inhoud ervan.

ALARA-principe
'As Low As Reasonably Achievable'. Principe dat de blootstelling van mens en milieu aan ioniserende straling 'zo laag als redelijkerwijs mogelijk' moet zijn. Daarbij wordt ook rekening gehouden met economische en sociale factoren. Een van de basisprincipes in stralingsbescherming. Beginsel van de Internationale Commissie voor Radiologische Bescherming (ICRP).

Alfadeeltje
Positief geladen deeltje dat door sommige radioactieve stoffen bij de nucleaire desintegratie wordt uitgezonden. Een alfadeeltje bestaat uit twee neutronen en twee protonen en is identiek aan de kern van een heliumatoom. Alfastraling is minder doordringend dan bèta- en gammastraling. Een blaadje papier of de opperhuid volstaan al om deze te absorberen. Alfastraling is dus sterk ioniserend, dit wil zeggen dat ze gemakkelijk elektronen losrukt aan de atomen van het doordrongen materiaal, omdat de alfadeeltjes al hun energie afstaan over een klein traject.
Zie onze rubriek "Drie soorten straling".

Alfastraling
Straling waarbij alfadeeltjes worden uitgezonden.
Zie onze rubriek "Drie soorten straling".

Atoom
Het kleinste deeltje van een chemisch element dat niet verder deelbaar is langs chemische weg. Elk atoom bestaat uit een kern van positief geladen protonen en neutrale neutronen, omgeven door een 'wolk' of 'sluier' van negatief geladen elektronen die om de kern cirkelen op één of meer banen. Atomen gedragen zich naar buiten toe elektrisch neutraal, omdat het aantal protonen in de kern en het aantal elektronen in de wolk gelijk is. Atomen zijn zeer klein: in een waterdruppel bevinden zich ongeveer 6.000 triljoen (21 nullen na de 6) atomen.

Atoomkern
Zie kern.

Atoomnummer
Nummer dat aan elk element wordt toegekend in het periodiek systeem der elementen. Het is gelijk aan het ladingsaantal, dit is het aantal protonen dat zich in de atoomkern bevindt (symbool Z).

Cementering
Insluiting in cement of beton. Deze methode wordt toegepast om bepaalde types radioactief afval, zowel vast (heterogene cementering) als vloeibaar (homogene cementering), in te sluiten.

Chemisch element
Zie element.

Ci
Zie Curie.

CILVA
Acroniem voor Centrale Infrastructuur voor Laagactief Vast Afval, een installatie voor de verwerking van vast laagactief afval op de site van Belgoprocess.

COGEMA
Compagnie générale des matières nucléaires: Frans bedrijf dat in La Hague onder meer een fabriek voor de opwerking van verbruikte (of bestraalde) kernbrandstof exploiteert.

Collo (radioactief afval)
Zie afvalcollo.

Compactie (of supercompactie)
Industriële techniek die erin bestaat de materialen samen te drukken door middel van een pers, teneinde het volume ervan te beperken.

Conditionering
Geheel van verrichtingen waarbij gebruik gemaakt wordt van een conditioneringsmatrix om een vast, compact, chemisch neutraal en niet-verspreidbaar materiaal te bekomen, waardoor het afval kan worden vervoerd en opgeslagen, in afwachting van zijn berging. Conditionering omvat doorgaans het immobiliseren van het afval, door inkapseling in een matrix of door blokkering (inspuiting van een conditioneringsmateriaal in de vrijgelaten ruimtes), en het verpakken van het afval.

Curie (Ci)
Oude eenheid voor het meten van radioactiviteit. In 1985 officieel vervangen door de becquerel (Bq). Een curie komt overeen met de activiteit van 1 g radium en is even groot als 37 miljard becquerel.

IAEA
International Atomic Energy Agency: Internationaal Agentschap voor Kernenergie, een agentschap van de Verenigde Naties dat zetelt in Wenen, Oostenrijk.

ICRP
International Commission on Radiological Protection: Internationale Commissie voor Radiologische Bescherming.

Insluiting
Geheel van maatregelen en middelen om mens en leefmilieu te beschermen tegen de verspreiding van radionucleïden in de biosfeer.

Insolvabiliteitsfonds
Het insolvabiliteitsfonds van NIRAS is een financieringsmechanisme gebaseerd op solidariteit tussen de afvalproducenten uit de nucleaire sector bij ontoereikenheid van de solvabiliteit van één onder hen.

Ion
Atoom, fragment van een molecule, molecule of groep van molecules die een totale elektrische lading dragen die niet gelijk is aan nul.

Ionisatie
Proces dat erin bestaat één of meer elektronen toe te voegen aan atomen of aan molecules of ze eruit te verwijderen, hetgeen leidt tot het ontstaan van ionen. Hoge temperaturen, elektrische ontladingen of radioactieve straling kunnen leiden tot ionisatie. Ionisatie is tevens de vorming van ionen door de ontbinding van molecules.

Ioniserende straling
Straling met voldoende energie om in materie ionisatie te veroorzaken. Voorbeelden hiervan zijn alfa-, bèta- en gammastraling en röntgenstralen.

IRE
Nationaal Instituut voor Radio-elementen, Fleurus, België.

Isotopen
Atomen van een chemisch element met hetzelfde aantal protonen en elektronen maar met een verschillend aantal neutronen. Ze hebben dus hetzelfde atoomnummer (Z), maar een verschillende massagetal (A). Men spreekt van de isotopen van een element. Zo zijn bijvoorbeeld koolstof-12, koolstof-13 en koolstof-14 isotopen van het element koolstof. Isotopen van een zelfde element hebben dezelfde chemische eigenschappen, maar hun fysische eigenschappen kunnen verschillend zijn. Koolstof-12 en koolstof-13 bijvoorbeeld, zijn stabiel, terwijl koolstof-14 radioactief is.

Nabije veld
Geheel bestaande uit de componenten van de bergingsinstallatie, inclusief het radioactieve afval, en het gedeelte van de door de uitgraving verstoorde gastformatie.

Natuurlijke ioniserende straling
In de natuur aanwezige ioniserende straling, bij afwezigheid van een nucleaire installatie of een kunstmatige radioactieve bron. Deze straling is te wijten aan de kosmische straling en aan de radio-isotopen die van nature aanwezig zijn in de aardkorst en in de lucht.

NEA
Nuclear Energy Agency: het Agentschap voor Kernenergie van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), Parijs, Frankrijk.

Neutron
Elektrisch neutraal kerndeeltje dat, samen met de protonen, deel uitmaakt van de atoomkern. Het is de neutron die de splitsing van de splijtbare kernen veroorzaakt, waarvan de energie gebruikt wordt in kernreactoren.

Niet-geconditioneerd afval
Radioactief afval dat niet geconditioneerd werd.

Nucleaire desintegratie
Zie desintegratie (nucleaire-).

Nucleaire installatie
Geheel van voorwerpen, apparaten, voorzieningen of gebouwen die binnen een inrichting een technische eenheid vormen waar beroepsactiviteiten of -praktijken worden uitgeoefend waarbij gebruik gemaakt wordt van ioniserende straling of van radioactieve stoffen.

Nucleaire transformatie
Transformatie van een radionucleïde in een andere nucleïde, bijvoorbeeld alfadesintegratie of bètadesintegratie.

Nucleïde
Algemene term voor een willekeurige isotoop X, zowel stabiel (279) als onstabiel (circa 5.000), van de chemische elementen, die gekenmerkt wordt door massagetal A en atoomnummer Z.

SAFIR
"Safety Assessment and Feasibility Interim Report", een voorlopig verslag over de veiligheid en uitvoerbaarheid van diepe berging. Het SAFIR 1-rapport maakt de balans op van de werkzaamheden uitgevoerd van 1974 tot 1988 op het vlak van de mogelijke berging van radioactief afval in de Boomse kleilaag. Het SAFIR 2 rapport brengt verslag uit van de onderzoeken uitgevoerd in de periode 1990-2000.

Schild
Afscherming die zorgt voor de biologische of thermische bescherming rondom een kernreactor.

SCK·CEN
Studiecentrum voor Kernenergie, Mol, België.

Sievert (Sv)
Eenheid gebruikt in stralingsbescherming om, naargelang het geval, het dosisequivalent of de effectieve dosis te bepalen. Ze is gelijk aan 1 joule/kilo en geeft een maat voor de schadelijkheid van een hoeveelheid geabsorbeerde stralingsenergie of van het biologisch effect van straling op een levend wezen.

Specificaties
Zie acceptatiecriteria.

Splijtbaar (stof)
Die splijting kan ondergaan door absorptie van neutronen.

Splijtingsproducten
Nucleïden gevormd door kernsplijting, of dochterproducten van deze nucleïden.

Splijtstof
Zie kernbrandstof.

Splijtstofcyclus
De stappen die nodig zijn om uranium te gebruiken als kernbrandstof voor de productie van elektriciteit. Tot deze stappen behoren het delven en gebruiksklaar maken van uraniumerts, het verrijken van het uranium, het fabriceren van splijtstoftabletten en brandstofelementen en het gebruik ervan in een reactor, de eventuele chemische opwerking om het in de bestraalde brandstof achtergebleven uranium en het ontstane plutonium te recupereren, en het eventueel fabriceren van nieuwe brandstofelementen.

Staaf (kernbrandstof)
Naam gegeven aan een luchtdichte buis die de uranium- en/of plutoniumtabletten bevat die als kernbrandstof gebruikt worden in een drukwaterreactor.

Supercompactie
Zie compactie.

Sv
Zie sievert.

SYNATOM
Société Belge des Combustibles Nucléaires (Belgische Maatschappij voor Kernbrandstoffen).